پدرام صدرایی: تشکیل دانشکدۀ هنرهای دیجیتال در ایران، گام نخست در ترویج این حوزه است

پدرام صدرایی: تشکیل دانشکدۀ هنرهای دیجیتال در ایران، گام نخست در ترویج این حوزه است

عضو هیئت‌علمیِ دانشگاه سپهر اصفهان، گام نخست در ترویج و گسترش هنر دیجیتال را تشکیلِ دانشکده‌ای برای این امر در یکی از دانشگاه‌های هنر کشور می‌داند و می‌گوید: «دانشکده هنرهای دیجیتال می‌تواند به‌عنوان مرکز تربیت نیروهای متخصص و نهادی برای گسترش این رشته در سایر دانشگاه‌ها عمل کند.»

دکتر پدرام صدرایی طباطبایی، که دانش‌آموختۀ دورهای کارشناسی و کارشناسی ارشد سینما و دکتری فلسفۀ هنر است و کارگردانی و مشاوره و طراحی فیلم‌های تبلیغاتی، و نیز، پژوهشگری در حوزه‌های سینما، فلسفه، رسانه و عضویت در هیئت داوری و انتخاب آثار برتر را در برخی از جشنواره‌ها در کارنامۀ خود دارد؛ در گفت‌وگو با خبرنگار جشنوارۀ ملی هنرهای دیجیتال، افزود: «در چند سال اخیر، رشته‌ای تحت عنوان «تلویزیون و هنرهای دیجیتال» در برخی از دانشکده‌های هنر به دانشجویان آموزش داده می‌شود؛ که باوجود مثبت بودن این رویکرد در ورود علاقه‌مندان به هنرهای دیجیتال و چندرسانه‌ای، پیشوند تلویزیونی این رشته در مفهوم کلان خود استقلال هنر دیجیتال از هنرهای دراماتیک، به‌ویژه شکل تلویزیونی و سینمایی، را دچار اشکال می‌کند.»

وی همچنین بر ضرورت حضور مدرسان و اساتید متخصص در این حوزه تأکید کرد و گفت: «برای ورود به این حوزه علاوه بر حضور اساتیدی که سطح سوادشان به‌روز و بین‌المللی است و می‌توانند دانشجویان موفقی در دانشکده‌ها تربیت کنند، امکانات و تجهیزات موردنیاز برای ارائه چنین رشته‌ای برای هنرجویان، و در نهایت، برنامه‌ریزی مناسب با ارائه راهکارهای درسی سودمند و کاربردی در این حوزه، بسیار ضروری است.»

دکتر صدرایی، هنر دیجیتال را استفاده از فناوری دیجیتال در خلق اثر هنری و به‌کارگیری فناوری‌ها را به‌عنوان ابزار تولید اثری هنری شرط لازم برای خلق هنر دیجیتال دانست و گفت: «پیش از کاربرد ابزار دیجیتال، تفکر حاکم بر اثر؛ شرط ضروری برای خلق آن است که بی‌شک ریشه در مبانی نظری هنر و زیبایی‌شناسی دارد.»

وی در خصوص تاریخچه هنر دیجیتال در دنیا اظهار داشت: «در سه دهه اخیر استفاده از فناوری دیجیتال چه به‌عنوان ابزاری برای خلق اثر هنری و چه در جایگاه ارائه اثر، پیشرفتی چشمگیر داشته است. چندین دهه است که استفاده از ابزارهای دیجیتال برای خلق آثار گرافیکی، نقاشی، مجسمه‌سازی و موسیقی رشد چشمگیری داشته و حضور این فناوری در عکاسی و سینما نیز، نمود یافته است. امروز هنر دیجیتال در حوزه‌های ویدیو آرت و طراحی کلیپ، هنرهای رسانه‌ای و دیجیتال کامپیوتری و انیمیشن پیشرفت‌های زیادی داشته و جایگاه این شکل از هنر بیش‌ازپیش مستحکم شده است.»

پدرام صدرایی اما از جایگاه و رشد هنر دیجیتال در ایران چندان ابراز رضایتمندی نکرد و گفت: «پس از تجربه در ویدیو آرت و گرافیک رایانه‌ای، ورود فناوری‌های دیجیتال به عرصه هنر در ایران، به شکل چشمگیری در حوزۀ دوربین‌های عکاسی و فیلم‌برداری نمود پیدا کرد. موسیقی از این امکان بالقوه برای پیشبرد موسیقی دیجیتال بهره برده ولی بی‌تردید هنر دیجیتال به‌عنوان یک حوزۀ مستقل هنری هنوز جایگاه خود را در میان هنرمندان ایرانی نیافته است.»

وی افزود: «نبود امکانات و تجهیزات دیجیتال و گران بودن آن‌ها، کمبود نرم‌افزارها و نبود نیروهای متخصص برای آموزش و عدم توجه به این نکته در حوزۀ آکادمیک تأثیر زیادی در کم رونقی بازار هنر دیجیتال در ایران دارد.»

عضو هیئت‌علمی دانشگاه هنر اصفهان همچنین در مورد تأثیر سیاست‌گذاری‌های دولت در پیشرفت هنر دیجیتال گفت: «نقش حمایت‌های دولتی همانند سایر حوزه‌های نوپا در پیشبرد هنر دیجیتال بسیار مؤثر است. سیاستگذاران عرصۀ فرهنگ و هنر می‌توانند زمینه‌ای سخت‌افزاری و نرم‌افزاری فناوری‌های دیجیتال را در ایران در میان هنرمندان هنرهای تجسمی و موسیقی و دراماتیک فراهم نمایند.»

وی افزود: «فناوری‌های دیجیتال به دلیل به‌روز بودن و گاهی هزینه‌بر بودن نیازمند حمایت‌های دولت هستند. سیاست‌گذاران فرهنگی می‌توانند امکانات لازم را جهت مشارکت بخش خصوصی چه در تولید ابزار و چه در حمایت از آثار هنرمندان فراهم نمایند. همان‌طور که مشاهده می‌شود در نمونه‌های مشابه، توانسته‌اند سهم بازار برنامه‌های رایانه‌ای را در تولید داخلی گسترش دهند و بدین ترتیب بخش مهمی از علاقه‌مندان به تولید و ارائه این آثار را تحت پوشش حمایتی خود قرار دهند و این یکی از نزدیک‌ترین شکل حمایت دولت از فناوری دیجیتال است که امید می‌رود در بخش هنر دیجیتال نیز شاهد این سرمایه‌گذاری‌ها و حمایت‌ها باشیم.»

دکتر صدرایی دربارۀ نقش خلاقیت و تخصص در هنر دیجیتال گفت: «ورود به حوزۀ هنر بی‌شک نیازمند دانش نظری و وجود زمینۀ آکادمیک است و عرصۀ هنر دیجیتال علاوه بر مباحث نظری و تئوریک نیازمند یادگیری فرایند به‌کارگیری ابزار خلق اثر نیز می‌باشد؛ بنابراین خلاقیت هنری ازآنجایی‌که روند یادگیری و تسلط بر ابزار کار را به هنرمند تسهیل می‌کند، امری ضروری است که البته می‌بایست در کنار تجربه عملی برای تسلط بر شیوه اجرا قرار گیرد.»

وی همچنین به نقش تحصیلات دانشگاهی به‌عنوان ایجاد جایگاه شغلی و ارائه دانشنامه تحصیلی در راستای پذیرفته شدن در بازار کار، به‌عنوان ضرورتی در کنار دو اصل تجربه و خلاقیت اشاره کرد و گفت: «بنابراین برای هرکدام از موارد تخصص، تجربه و خلاقیت در حوزه هنر، خلاقیت در آفرینش اثر هنری پایه‌ای‌ترین امکان موفقیت در فرایند خلق هنر دیجیتال است. چراکه می‌توان در سایه این خلاقیت از امکان تجربه، تخصص و تحصیلات بهره جست ولی در مسیر عکس امکان آفرینش هنر متصور نخواهد بود.»

پدرام صدرایی، انتظار خود را از جشنواره هنرهای دیجیتال با توجه به نبود چنین اتفاق فرهنگی و هنری در کشور چنین بیان کرد: «بایستی علاوه بر به نمایش گذاشتن آثار ارائه‌شده و داوری آن‌ها زمینه لازم برای معرفی این حوزه هنری به علاقه‌مندان فراهم شود و در جهت به رسمیت شناساندن این شکل هنر در میان اقشار عمومی و علاقه‌مندان هنر نیز اقدام گردد.»

بنا بر توصیه دکتر صدرایی، در زمینه رشتۀ سینما، این جشنواره می‌تواند در معرفی فناوری‌های روز و دستاوردهای جدید دیجیتال به دانشجویان چه به‌عنوان ابزار تصویربرداری سینما و چه خلق جلوه‌های ویژه دیجیتال اطلاع‌رسانی کرده و با برگزاری کارگاه‌های آموزشی در طول برگزاری جشنواره، زمینه آموزش بیش‌تر تکمیلی این فناوری‌ها را فراهم نماید.

عضو هیئت‌علمی دانشگاه هنر اصفهان همچنین برگزاری چنین جشنواره‌هایی را نه‌تنها ضروری بلکه دیرهنگام هم دانست و اظهار داشت: «با توجه به اتفاقات تأثیرگذار و مناسبی در هنر معاصر در عرصه‌های هنرهای تجسمی، دراماتیک و چندرسانه‌ای، جشنواره هنر دیجیتال می‌تواند به‌عنوان مجالی ارزشمند برای به نمایش گذاشتن آثار تولیدی در کشور هم‌فکری و هم‌اندیشی متخصصان و تبادل‌نظر هنرمندان نقشی بی‌بدیل در گسترش هنر دیجیتال ایجاد کند.»

وی ابراز امیدواری کرد: «رویکرد جشنواره ملی هنرهای دیجیتال علاوه بر ارائه نمونه‌های برتر، زمینه‌ساز حمایت‌های دولتی و دخیل شدن بخش خصوصی و در شکل کلان، معرفی این حوزه نسبتاً نوپای هنری به علاقه‌مندان و ترغیب دانشجویان به تحصیل در این رشته باشد. بی‌شک این مهم با نشست‌هایی درزمینه تازه‌های فناوری دیجیتال و برگزاری کارگاه‌های آموزشی توسط متخصصان این رشته، امکان‌پذیر خواهد بود.»